สืบสาน ประเพณีผีขนน้ำ บ้านนาซ่าว จ.เลย

สืบสาน ประเพณีผีขนน้ำ บ้านนาซ่าว จ.เลย

ทั่วถิ่นแดนไทย ออกอากาศ 10 มิ.ย. 60
51

ความเชื่อสู่การละเล่น

ผีขนน้ำ เป็นการละเล่นพื้นบ้านของชาวนาซ่าว ตำบลนาซ่าว อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย การเล่นผีขนน้ำของชาวบ้านนาซ่าว ไม่มีประวัติว่าเล่นครั้งแรกเมื่อใด แต่ชาวบ้านได้สืบสานมาเป็นประเพณีเช่นบรรพบุรุษที่เคยปฏิบัติกันมาทุกปี ชาวบ้านถือเอาช่วงก่อนที่จะมีการลงมือทำการเกษตร จัดทำบุญเดือนหก ประมาณวันแรม 1 ค่ำ ของทุกปีเพื่อเป็นการขอฟ้าขอฝนให้ตกต้องตามฤดูกาล และก่อนการละเล่นผีขนน้ำต้องจัดพิธีการเลี้ยงบ้าน เพื่อเป็นการบวงสรวงศาลเจ้าปู่ ชาวบ้านจัดหาข้าวปลาอาหารและของบวงสรวงต่าง ๆ ไปประกอบพิธีกันที่ดอนหอ "ศาลเจ้าปู่" ของหมู่บ้าน การทำพิธีบวงสรวงนั้นจะอัญเชิญผีเจ้าปู่และผีบรรพบุรุษต่าง ๆ ลงมากินเครื่องเซ่นตามที่จัดหาไว้ หลังจากเสร็จสิ้นพิธีการเลี้ยงผีบ้านก็จะมีการฉลองด้วยการร้องรำทำเพลง ซึ่งพิธีเลี้ยงบ้านนี้จะทำกันปีละครั้งเพื่อเป็นการตอบแทนบุญคุณ ที่ผีปู่ผีย่า ตลอดจนผีบรรพบุรุษในหมู่บ้าน ได้ปกปักรักษา คุ้มครองตนและชาวบ้านให้อยู่เย็นเป็นสุขทำมาหากินได้อย่างอุดมสมบูรณ์

แห่ดอกไม้เข้าผาม พิธีของชาวนาซ่าว

วันโฮมเป็นเป็นแรกของชาวนาซ่าวที่มารวมตัวกัน เพื่อเปิดพิธีของประเพณีบุญเดือนหก ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือนหก ชาวบ้านรวมกันแห่ดอกไม้เข้าผาม เพื่อเป็นการนำดอกไม้เข้าไปกราบไหว้ บูชายังวัดโพธิ์ศรี ขบวนแห่นั้นประกอบด้วยนางเทียมร่างทรงของเจ้าปู่จิรมาณพ นางเทียมเจ้าปู่ผ่านพิภพ จ้ำ นางแต่ง ผีขน และชาวบ้านจากคุ้มต่าง ๆ ในหมู่บ้านเดินแห่เป็นขบวนไปรอบหมู่บ้าน ตีฆ้อง ตีกลอง ปรบมือ ร้องรำทำเพลงกันอย่างสนุกสนาน

สืบสานเพื่อคงอยู่

ประเพณีบุญเดือนหก หรือ " ผีขนน้ำ" หากผู้เล่นยังเก็บรักษาของเดิมไว้ก็สามารถนำกลับมาเล่นใหม่ได้อีก โดยตกแต่งทาสีใหม่ ให้ดูสดและเข้มขึ้น แต่ส่วนมากผู้เล่นผีขนน้ำมักจะทำหัวผีขนน้ำขึ้นมาใหม่ ซึ่งวัสดุอุปกรณ์ก็หาได้ไม่ยาก ใช้เวลาทำและตกแต่งไม่นาน หน้ากากหัวผีขนน้ำนั้นจะนำเอาไม้เนื้ออ่อนที่มีขนาดพอเหมาะมาเกาะสลักเป็นรูปหน้ากากตามจินตนาการของแต่ละคนเพื่อให้ดูน่ากลัว แล้วตกแต่งให้หลากสี ส่วนตัวผีโขนจะใช้ผ้าที่นอนเก่าที่ไม่ใช้แล้วมาทำเป็นตัวเสื้อ ซึ่งให้นุ่นที่ติดอยู่กับที่นอนนั้นฟุ้งกระจายไปทั่วตอนที่เต้นรำ และมีการให้จังหวะด้วยการตีเคาะหรือขอลอ และโป่ง มัดติดด้านหลังลำตัว สำหรับผู้ที่เดินร่วมขบวนก็จะตีกลองตีเคาะ เป่าแคนดีดพิณ เพื่อให้เกิดจังหวะอย่างสนุกสนานสลับกันไป

มีการประกวดแข่งขันการเดินขนวบการทำหน้ากากของแต่ละคุ้มงานบุญนี้ยังมีจุดบั้งไฟให้เสียงดัง เพื่อเป็นการขอฟ้าขอฝนอีกด้วย หากนักท่องเที่ยวที่ได้เข้าไปสัมผัสกับประเพณีนี้จะมีความตื่นตาตื่นใจ ทั้งหน้ากากผีขนน้ำและชุดที่แปลกตาที่จะไม่ได้พบเจอในจังหวัดอื่น

ติดตามชมรายการทั่วถิ่นแดนไทย ตอน สืบสาน ประเพณีผีขนน้ำ บ้านนาซ่าว จ.เลย วันเสาร์ที่ 10 มิถุนายนนี้ เวลา 16.30 -17.00 น. ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมทีวีออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live

แท็ก

ชมแบบเต็มรายการ

ชมแบบเต็มรายการ

สุขด้วยวิถีเรียบง่าย บ้านแม่ลัว จ.แพร่
สุขด้วยวิถีเรียบง่าย บ้านแม่ลัว จ.แพร่
12 ส.ค. 60
เติมความสุข เติมรอยยิ้ม ที่เนินมะปราง  จ.พิษณุโลก
เติมความสุข เติมรอยยิ้ม ที่เนินมะปราง จ.พิษณุโลก
5 ส.ค. 60
สานรัก สืบตำนาน บ้านบางกะจะ จ.จันทบุรี
สานรัก สืบตำนาน บ้านบางกะจะ จ.จันทบุรี
29 ก.ค. 60
สุข สงบ สมบูรณ์ที่เกาะปูยู จ.สตูล
สุข สงบ สมบูรณ์ที่เกาะปูยู จ.สตูล
22 ก.ค. 60
อุดมสุข สุขสมบูรณ์ บ้านห้วยน้ำหนัก จ.ราชบุรี
อุดมสุข สุขสมบูรณ์ บ้านห้วยน้ำหนัก จ.ราชบุรี
15 ก.ค. 60
ผลิตผลจากความรัก บ้านบ่อหิน  จ.ระยอง
ผลิตผลจากความรัก บ้านบ่อหิน จ.ระยอง
8 ก.ค. 60
สุขจากงานหัตถกรรมพื้นถิ่น บ้านบุ่งหวาย  จ.อุบลราชธานี
สุขจากงานหัตถกรรมพื้นถิ่น บ้านบุ่งหวาย จ.อุบลราชธานี
1 ก.ค. 60
สุขแบบชาวเลที่บ้านช่องแสมสาร จังหวัดชลบุรี
สุขแบบชาวเลที่บ้านช่องแสมสาร จังหวัดชลบุรี
24 มิ.ย. 60
สุข สมบูรณ์ บ้านขนาบนาก จ.นครศรีธรรมราช
สุข สมบูรณ์ บ้านขนาบนาก จ.นครศรีธรรมราช
17 มิ.ย. 60
สืบสาน ประเพณีผีขนน้ำ บ้านนาซ่าว จ.เลย
สืบสาน ประเพณีผีขนน้ำ บ้านนาซ่าว จ.เลย
10 มิ.ย. 60
ทั่วถิ่นแดนไทย บ้านจ่าโบ่ มนต์เสน่ห์ ชาวลาหู่ จ.แม่ฮ่องสอน
ทั่วถิ่นแดนไทย บ้านจ่าโบ่ มนต์เสน่ห์ ชาวลาหู่ จ.แม่ฮ่องสอน
3 มิ.ย. 60
วิถีพอเพียง วิถีบ้านศิลา จ.ขอนแก่น
วิถีพอเพียง วิถีบ้านศิลา จ.ขอนแก่น
27 พ.ค. 60
วิถีแห่งเสียงแคน บ้านท่าเรือ จ.นครพนม
วิถีแห่งเสียงแคน บ้านท่าเรือ จ.นครพนม
20 พ.ค. 60
ความสุขกลางผืนน้ำที่บ้านพุเข็ม อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี
ความสุขกลางผืนน้ำที่บ้านพุเข็ม อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี
13 พ.ค. 60
เรียนรู้ พัฒนา อนุรักษ์ โครงการพัฒนาส่วนพระองค์ จ.ชุมพร
เรียนรู้ พัฒนา อนุรักษ์ โครงการพัฒนาส่วนพระองค์ จ.ชุมพร
6 พ.ค. 60
ธรรมชาติแห่งชาติพันธุ์ บ้านป่าแป๋   จ.ลำพูน
ธรรมชาติแห่งชาติพันธุ์ บ้านป่าแป๋ จ.ลำพูน
29 เม.ย. 60
เบตงเมืองอบอุ่นท่ามกลางขุนเขา จ.ยะลา
เบตงเมืองอบอุ่นท่ามกลางขุนเขา จ.ยะลา
22 เม.ย. 60
ท้องทุ่งแห่งความสุข บ้านตาหยวก จ.ร้อยเอ็ด
ท้องทุ่งแห่งความสุข บ้านตาหยวก จ.ร้อยเอ็ด
15 เม.ย. 60
สายน้ำสร้างความสุข ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพบ้านกุดนาขาม จ.สกลนคร
สายน้ำสร้างความสุข ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพบ้านกุดนาขาม จ.สกลนคร
8 เม.ย. 60

ชมคลิปย่อย

ชมคลิปย่อย

เรียนรู้วิถีไทย : ขนมใบชะคราม บ้านต้นลำแพน จ.สมุทรสงคราม
เรียนรู้วิถีไทย : ขนมใบชะคราม บ้านต้นลำแพน จ.สมุทรสงคราม
5 พ.ค. 61
เรียนรู้วิถีไทย : ภูมิปัญญาบ้านนาคำไฮ จ.หนองบัวลำภู
เรียนรู้วิถีไทย : ภูมิปัญญาบ้านนาคำไฮ จ.หนองบัวลำภู
28 เม.ย. 61
เรียนรู้วิถีไทย : โป่งน้ำร้อน ธรรมชาติที่บ้านไทรงาม
เรียนรู้วิถีไทย : โป่งน้ำร้อน ธรรมชาติที่บ้านไทรงาม
21 เม.ย. 61
เรียนรู้วิถีไทย : หมึกแดดเดียว บ้านหัวแหลม จ.จันทบุรี
เรียนรู้วิถีไทย : หมึกแดดเดียว บ้านหัวแหลม จ.จันทบุรี
14 เม.ย. 61
เรียนรู้วิถีไทย : ป่นปู บ้านโคกโก่ง จ.กาฬสินธุ์
เรียนรู้วิถีไทย : ป่นปู บ้านโคกโก่ง จ.กาฬสินธุ์
7 เม.ย. 61
ข้าวเกรียบว่าว
ข้าวเกรียบว่าว
25 พ.ย. 60
สุขสงบ เรียบง่ายในแบบวิถีถิ่น
สุขสงบ เรียบง่ายในแบบวิถีถิ่น
18 พ.ย. 60
แปรรูปปลาเส้น
แปรรูปปลาเส้น
11 พ.ย. 60
รถกับข้าวใจดี มีมิตรภาพมาฝาก
รถกับข้าวใจดี มีมิตรภาพมาฝาก
30 ก.ย. 60
ขนมแฟง
ขนมแฟง
30 ก.ย. 60
สมุนไพรติดสวน "ใบขลู่"
สมุนไพรติดสวน "ใบขลู่"
12 ส.ค. 60
หมู่บ้านแห่งวิถีชีวิต บ้านนาเลาใหม่ ลีซูโฮมสเตย์
หมู่บ้านแห่งวิถีชีวิต บ้านนาเลาใหม่ ลีซูโฮมสเตย์
16 ก.ย. 60
วิถีความสุขของคนภูไท
วิถีความสุขของคนภูไท
2 ก.ย. 60
คั่วแม่เป้ง
คั่วแม่เป้ง
26 ส.ค. 60
น้ำพุทะเลร้อน
น้ำพุทะเลร้อน
19 ส.ค. 60
อาหารพื้นถิ่นของชาวบ้านแม่ลัว
อาหารพื้นถิ่นของชาวบ้านแม่ลัว
12 ส.ค. 60
ขั้นตอนการทำเมี่ยง
ขั้นตอนการทำเมี่ยง
12 ส.ค. 60
มะม่วงแปรรูป
มะม่วงแปรรูป
5 ส.ค. 60
ถ้ำผาท่าพล
ถ้ำผาท่าพล
5 ส.ค. 60

วิดีโอที่เกี่ยวข้อง

สายหมอกโอบเรา เขาไข่นุ้ย บ้านฝ่ายท่า จ.พังงา

ทั่วถิ่นแดนไทย

สายหมอกโอบเรา เขาไข่นุ้ย บ้านฝ่ายท่า จ.พังงา

รอยยิ้มแห่งท้องทะเลตะวันออก บ้านหัวแหลม จ.จันทบุรี

ทั่วถิ่นแดนไทย

รอยยิ้มแห่งท้องทะเลตะวันออก บ้านหัวแหลม จ.จันทบุรี

มนต์เสน่ห์แห่งผู้ไทย บ้านโคกโก่ง จ.กาฬสินธุ์

ทั่วถิ่นแดนไทย

มนต์เสน่ห์แห่งผู้ไทย บ้านโคกโก่ง จ.กาฬสินธุ์

กลับขึ้นด้านบน