พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ

พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ

ซีรีส์วิถีคน ออกอากาศ 2 ธ.ค. 62
1,485

บ้านนาหมูม่น ต.นาดี อ.ด่านซ้าย จ.เลย หมู่บ้านกลางหุบเขาที่มีภูเขาล้อมรอบ ชาวบ้านที่นี่นอกจากจะใช้วิถีทำนาแบบดั้งเดิม คือการใช้นาดำแล้ว สิ่งที่น่าสนใจของที่นี่คือยังมีการใช้เครื่องมือโบราณขนาดใหญ่ ในการผันน้ำเข้านา ซึ่งชาวบ้านที่นี่เรียกว่า “พัดทดน้ำ” โดยทำจากไม้ไผ่ที่สามารถหาได้ในหมู่บ้าน เป็นภูมิปัญญาในการทำเกษตร เป็นมรดกตกทอดจากบรรพบุรุษจากรุ่นสู่รุ่น

พัดทดน้ำที่บ้านนาหมูม่นเหล่านี้จะถูกสร้างเรียงรายไว้ที่ริมน้ำหมัน สายน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงชาวนา ในอดีตมีพัดทดน้ำเรียงรายนับร้อยตัว แต่ปัจจุบันมีเหลืออยู่จำนวน 13 ตัว ซึ่งพัดทดน้ำทุกตัวที่เห็น มีเจ้าของประจำ และยังใช้งานในการผันน้ำเข้าที่นา พัดทดน้ำที่นี่จะทำงาน 24 ชั่วโมง หากเสียชาวบ้านก็จะลงแขกมาช่วยกันซ่อม

พ่อพยุง สิงห์สถิตย์ ปราชญ์ชาวบ้านผู้เชี่ยวชาญเรื่องพัดทดน้ำ ได้บอกว่า “พัดทดน้ำ” กับวิถีความผูกพันของคนบ้านนาหมูม่น นั้นมีมานานกว่า 300 ปี ตัวแกเองมีพัดทดน้ำ 2 ตัว สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคนจนถึงปัจจุบันเหมือนกับคนอื่น ๆ ในหมู่บ้าน ที่ส่วนใหญ่ก็เป็นมรดกตกทอด เพราะพัดทดน้ำมีข้อดีช่วยให้ชาวบ้านมีน้ำทำมาหากิน ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการสูบน้ำ ช่วยเรื่องระบบนิเวศ และเป็นวิถีครอบครัวเป็นมรดกให้ลูกหลาน

ปัจจุบัน แม้จะมีเครื่องสูบน้ำเข้ามาทดแทนบ้าง แต่ “พัดทดน้ำ” ที่ยังคงมีอยู่สื่อถึงความผูกพันที่มีมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ชาวบ้านที่มีพัดทดน้ำต่างก็บอกว่า พัดคือลมหายใจ เป็นเสมือนชีวิตจิตใจของคนที่นี่ และพวกเขาจะส่งสิ่งมีค่านี้ให้ลูกหลานต่อไป

ติดตามชมวิถีเก่าที่ยังคงมีเสน่ห์ และทำความรู้จักกับ “พัดทดน้ำ” ในรายการซีรีส์วิถีคน วันจันทร์ที่ 2 ธันวาคม 2562 เวลา 21.45 - 22.15 น. ทางไทยพีบีเอส รับชมออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live

แท็ก

ชมแบบเต็มรายการ

ชมแบบเต็มรายการ

เรือผีหลอก ภูมิปัญญาการหาปลาในแม่น้ำเจ้าพระยา อ.สรรพยา จ.ชัยนาท
เรือผีหลอก ภูมิปัญญาการหาปลาในแม่น้ำเจ้าพระยา อ.สรรพยา จ.ชัยนาท
6 ก.ค. 63
“โมกก” เมืองอัญมณี ประเทศเมียนมา
“โมกก” เมืองอัญมณี ประเทศเมียนมา
29 มิ.ย. 63
ขุมทรัพย์ในบ่อน้ำ อ.ชุมพลบุรี จ.สุรินทร์
ขุมทรัพย์ในบ่อน้ำ อ.ชุมพลบุรี จ.สุรินทร์
30 ธ.ค. 62
"ขี้ไต้ยางนา" ขุมทรัพย์จากป่า บ้านสร้างถ่อใน จ.อำนาจเจริญ
"ขี้ไต้ยางนา" ขุมทรัพย์จากป่า บ้านสร้างถ่อใน จ.อำนาจเจริญ
23 ธ.ค. 62
“เรือขายน้ำจืด” วิถีชาวน้ำ บ้านปากน้ำเวฬุ จ.จันทบุรี
“เรือขายน้ำจืด” วิถีชาวน้ำ บ้านปากน้ำเวฬุ จ.จันทบุรี
16 ธ.ค. 62
“เรือขนเกลือ” วิถีชาวน้ำ จ.สมุทรสาคร
“เรือขนเกลือ” วิถีชาวน้ำ จ.สมุทรสาคร
9 ธ.ค. 62
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
2 ธ.ค. 62
วิถีเก่าในเมืองใหญ่ ย่างกุ้ง ประเทศเมียนมา
วิถีเก่าในเมืองใหญ่ ย่างกุ้ง ประเทศเมียนมา
25 พ.ย. 62
วิถีโบราณ บ้านเหมืองแพร่ จ.เลย
วิถีโบราณ บ้านเหมืองแพร่ จ.เลย
18 พ.ย. 62
"ผักฝังดิน" วิถีโบราณ บ้านปางสา จ.เชียงราย
"ผักฝังดิน" วิถีโบราณ บ้านปางสา จ.เชียงราย
11 พ.ย. 62
วิถีโบราณ "หมู่บ้านคนผมจุก" เมืองมะกวย ประเทศเมียนมา
วิถีโบราณ "หมู่บ้านคนผมจุก" เมืองมะกวย ประเทศเมียนมา
4 พ.ย. 62
“ช้างไถนา” วิถีโบราณบ้านนาเกียน จ.เชียงใหม่
“ช้างไถนา” วิถีโบราณบ้านนาเกียน จ.เชียงใหม่
28 ต.ค. 62
ซูเปอร์มาร์เก็ตเครื่องจักสาน
ซูเปอร์มาร์เก็ตเครื่องจักสาน
21 ต.ค. 62
ผู้พิชิต "มะพร้าว"
ผู้พิชิต "มะพร้าว"
14 ต.ค. 62
“หาบเร่” เดลิเวอรี่โบราณ
“หาบเร่” เดลิเวอรี่โบราณ
7 ต.ค. 62
คนหาปลาแห่งเทือกเขาบรรทัด
คนหาปลาแห่งเทือกเขาบรรทัด
30 ก.ย. 62
หมู่บ้านรถจี๊ป
หมู่บ้านรถจี๊ป
23 ก.ย. 62
“ขนส่งทางเรือ” เมืองเกิ่นเทอ ประเทศเวียดนาม
“ขนส่งทางเรือ” เมืองเกิ่นเทอ ประเทศเวียดนาม
16 ก.ย. 62
“ม้าและล่อ” พาหนะขนส่งของคนพื้นที่สูง
“ม้าและล่อ” พาหนะขนส่งของคนพื้นที่สูง
9 ก.ย. 62

ชมคลิปย่อย

ชมคลิปย่อย

กว่าจะเป็น "ขี้ไต้" ไว้จุดไฟ
กว่าจะเป็น "ขี้ไต้" ไว้จุดไฟ
19 ธ.ค. 62
ช่างเสริมสวยเดลิเวอรี ประจำบ้านสร้างถ่อใน
ช่างเสริมสวยเดลิเวอรี ประจำบ้านสร้างถ่อใน
23 ธ.ค. 62
วิถีเก็บน้ำฝน ของคนไม่มีน้ำจืดใช้
วิถีเก็บน้ำฝน ของคนไม่มีน้ำจืดใช้
12 ธ.ค. 62
เลี้ยงหอยนางรม ด้วยทุ่นห้อยจาก "ขวดพลาสติก"
เลี้ยงหอยนางรม ด้วยทุ่นห้อยจาก "ขวดพลาสติก"
12 ธ.ค. 62
อาชีพนี้ก็มีด้วย! เรือโป๊ะขายน้ำจืด
อาชีพนี้ก็มีด้วย! เรือโป๊ะขายน้ำจืด
12 ธ.ค. 62
หมู่บ้านไร้แผ่นดิน บ้านปากน้ำเวฬุ จ.จันทบุรี
หมู่บ้านไร้แผ่นดิน บ้านปากน้ำเวฬุ จ.จันทบุรี
16 ธ.ค. 62
ทุกวันนี้มีกินมีใช้ เพราะเรือขนเกลือ
ทุกวันนี้มีกินมีใช้ เพราะเรือขนเกลือ
10 ธ.ค. 62
ขับเรือขนเกลือ ใครว่าง่าย
ขับเรือขนเกลือ ใครว่าง่าย
10 ธ.ค. 62
​อาชีพเรือขนเกลือ
​อาชีพเรือขนเกลือ
9 ธ.ค. 62
"พัดทดน้ำ" ผันน้ำเข้านา โดยไม่ต้องใช้น้ำมัน
"พัดทดน้ำ" ผันน้ำเข้านา โดยไม่ต้องใช้น้ำมัน
26 พ.ย. 62
นาทีลงแขก ซ่อมพัดทดน้ำ
นาทีลงแขก ซ่อมพัดทดน้ำ
26 พ.ย. 62
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
2 ธ.ค. 62
วิถีตึกสูงเมืองย่างกุ้ง
วิถีตึกสูงเมืองย่างกุ้ง
25 พ.ย. 62
"หิ้วปิ่นโตไปทำงานทุกวัน" มุมน่ารักของคนเมียนมา
"หิ้วปิ่นโตไปทำงานทุกวัน" มุมน่ารักของคนเมียนมา
20 พ.ย. 62
เอาของขึ้นตึกสูง ด้วยเคล็ดลับไม่เปลืองแรง
เอาของขึ้นตึกสูง ด้วยเคล็ดลับไม่เปลืองแรง
20 พ.ย. 62
เลี้ยงวัวควายแบบปล่อยป่า วิถีเลี้ยงสัตว์แบบดั้งเดิม
เลี้ยงวัวควายแบบปล่อยป่า วิถีเลี้ยงสัตว์แบบดั้งเดิม
15 พ.ย. 62
ขนถ่านทุกวันพระ วิถีค้าขายข้ามชายแดน
ขนถ่านทุกวันพระ วิถีค้าขายข้ามชายแดน
15 พ.ย. 62
"ฝังแตงใต้ดิน" ภูมิปัญญาเก็บไว้กินช่วงแล้ง
"ฝังแตงใต้ดิน" ภูมิปัญญาเก็บไว้กินช่วงแล้ง
8 พ.ย. 62
เก็บแตงกินกันสด ๆ ทั้งกรอบ ทั้งหวานอร่อย
เก็บแตงกินกันสด ๆ ทั้งกรอบ ทั้งหวานอร่อย
8 พ.ย. 62
กลับขึ้นด้านบน