"ผักฝังดิน" วิถีโบราณ บ้านปางสา จ.เชียงราย

"ผักฝังดิน" วิถีโบราณ บ้านปางสา จ.เชียงราย

ซีรีส์วิถีคน ออกอากาศ 11 พ.ย. 62
1,097

หมู่บ้านกลางหุบเขาที่คนส่วนใหญ่มีเชื้อสายจีนยูนนาน และเป็นชาวไทยภูเขาเผ่าลีซู อาชีพหลักคือ การทำไร่ โดยการทำไร่ของชาวบ้านที่นี่จะปลูกทุกอย่างผสมผสาน ทั้งข้าวไร่, ข้าวโพด, ถั่ว, ฟักทอง, ทานตะวัน ซึ่งพืชสำคัญที่ชาวบ้านจะขาดไม่ได้เลย นั่นก็คือ “อัฟฟู หรือ แตงดอย”

“แตงดอย” เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตชาวบ้าน มากกว่าแค่เป็นผักที่ปลูกไว้กินแล้ว ยังเป็นเรื่องความผูกพันกับวิถีแบบดั้งเดิมที่บรรพบุรุษได้สั่งสอนกันมาด้วย และแตงดอยก็มีบทบาทในงานพิธีสำคัญต่าง ๆ เช่น ตรุษจีน การไหว้บรรพบุรุษ เพื่อบ่งบอกความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ที่ได้เพาะปลูกเอาไว้ เมื่อหน้าเก็บเกี่ยวจะมีผลผลิตเยอะมาก ชาวบ้านจึงใช้ วิถีดั้งเดิมในการเก็บอาหารแบบตู้เย็นธรรมชาติด้วยการเอาแตงฝังดิน ซึ่งทุกคนในหมู่บ้านส่วนใหญ่จะทำเป็น เพราะเรียนรู้กันมาต่อจากพ่อแม่ “ชัชวาล หลียา” ผู้นำทางจิตวิญญาณและเป็นผู้ที่พยายามรักษาขนบดั้งเดิมของหมู่บ้านเอาไว้ บอกว่า จุดที่ฝังแตงจะเลือกใต้ต้นไม้เพื่อสังเกตง่าย และมีพื้นที่ลาดชันเพื่อไม่ให้น้ำขัง โดยรูปแบบการฝังนั้นมีอยู่ 2 แบบ แบบขุดเป็นหลุมและขุดเป็นโพรง ซึ่งการขุดเป็นโพรงจะดีกว่าเพราะดินไม่โดนแตงโดยตรง จะทำให้เก็บแตงไว้ได้นาน หลังจากขุดหลุมแล้วจะรองด้วยฟางหรือหญ้าคา เพื่อป้องกันความชื้นแล้วค่อยใส่แตง 2 - 3 ลูกต่อหลุม จากนั้นปิดด้วยฟางอีกรอบแล้วปิดปากหลุมด้วยดิน ปักไม้เป็นสัญลักษณ์ไว้ จะมีการฝังทั้งหัวไร่, กลางไร่ และท้ายไร่ เพราะจะสะดวกเมื่อมาทำงานในไร่ หากอยู่ส่วนไหนของไร่ก็เปิดหลุมออกมากินได้ จึงเป็นดั่งคลังอาหาร หรือตู้เย็นธรรมชาตินั่นเอง

ชาวบ้านที่นี่ยังทำ “ข้าวทิพย์” ที่มีส่วนผสมของข้าวสุก, ข้าวโพด, เผือก และมัน ซึ่งดูแล้วก็เหมือนข้าวธัญพืช แต่ที่น่ารักก็คือทุกสิ่งที่เอามาผสมในข้าวทิพย์นั้น ชาวลีซูเป็นผู้เพาะปลูกเองทั้งสิ้น และอีกชนิดหนึ่งรูปร่างคล้ายโมจิ เรียกกันว่า “ข้าวปุ๊ก” วิธีทำต้องค่อย ๆ นวด ค่อย ๆ ตำจนเหนียวนุ่มอร่อย น่ารับประทาน มักทำไว้ให้ลูกหลานติดตัวไว้รับประทานระหว่างเดินทางไกลบ้าน เสมือนว่าข้าวปุ๊กเป็นข้าวที่แทนความรัก ความห่วงใยของคนในครอบครัว

ติดตามชมเรื่องราววิถีโบราณที่สร้างความรัก ความผูกพันในครอบครัวดี ๆ ได้ในรายการซีรีส์วิถีคน วันจันทร์ที่ 11 พฤศจิกายน 2562 เวลา 21.45 - 22.15 น. ทางไทยพีบีเอส รับชมออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live

แท็ก

ชมแบบเต็มรายการ

ชมแบบเต็มรายการ

“เรือขนเกลือ” วิถีชาวน้ำ จ.สมุทรสาคร
“เรือขนเกลือ” วิถีชาวน้ำ จ.สมุทรสาคร
9 ธ.ค. 62
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
2 ธ.ค. 62
วิถีเก่าในเมืองใหญ่ ย่างกุ้ง ประเทศเมียนมา
วิถีเก่าในเมืองใหญ่ ย่างกุ้ง ประเทศเมียนมา
25 พ.ย. 62
วิถีโบราณ บ้านเหมืองแพร่ จ.เลย
วิถีโบราณ บ้านเหมืองแพร่ จ.เลย
18 พ.ย. 62
"ผักฝังดิน" วิถีโบราณ บ้านปางสา จ.เชียงราย
"ผักฝังดิน" วิถีโบราณ บ้านปางสา จ.เชียงราย
11 พ.ย. 62
วิถีโบราณ "หมู่บ้านคนผมจุก" เมืองมะกวย ประเทศเมียนมา
วิถีโบราณ "หมู่บ้านคนผมจุก" เมืองมะกวย ประเทศเมียนมา
4 พ.ย. 62
“ช้างไถนา” วิถีโบราณบ้านนาเกียน จ.เชียงใหม่
“ช้างไถนา” วิถีโบราณบ้านนาเกียน จ.เชียงใหม่
28 ต.ค. 62
ซูเปอร์มาร์เก็ตเครื่องจักสาน
ซูเปอร์มาร์เก็ตเครื่องจักสาน
21 ต.ค. 62
ผู้พิชิต "มะพร้าว"
ผู้พิชิต "มะพร้าว"
14 ต.ค. 62
“หาบเร่” เดลิเวอรี่โบราณ
“หาบเร่” เดลิเวอรี่โบราณ
7 ต.ค. 62
คนหาปลาแห่งเทือกเขาบรรทัด
คนหาปลาแห่งเทือกเขาบรรทัด
30 ก.ย. 62
หมู่บ้านรถจี๊ป
หมู่บ้านรถจี๊ป
23 ก.ย. 62
“ขนส่งทางเรือ” เมืองเกิ่นเทอ ประเทศเวียดนาม
“ขนส่งทางเรือ” เมืองเกิ่นเทอ ประเทศเวียดนาม
16 ก.ย. 62
“ม้าและล่อ” พาหนะขนส่งของคนพื้นที่สูง
“ม้าและล่อ” พาหนะขนส่งของคนพื้นที่สูง
9 ก.ย. 62
วิถีกลางป่า “บ้านกรูโบ”
วิถีกลางป่า “บ้านกรูโบ”
2 ก.ย. 62
มรดกกลางลำน้ำโขง
มรดกกลางลำน้ำโขง
26 ส.ค. 62
วิถีโบราณหมู่บ้านแลกข้าว
วิถีโบราณหมู่บ้านแลกข้าว
19 ส.ค. 62
วิถีพหุวัฒนธรรม อ.ตากใบ
วิถีพหุวัฒนธรรม อ.ตากใบ
12 ส.ค. 62
วิถีชาวนาโบราณ จ.ปัตตานี และหมู่บ้านขนมโบราณ จ.นราธิวาส
วิถีชาวนาโบราณ จ.ปัตตานี และหมู่บ้านขนมโบราณ จ.นราธิวาส
5 ส.ค. 62

ชมคลิปย่อย

ชมคลิปย่อย

"พัดทดน้ำ" ผันน้ำเข้านา โดยไม่ต้องใช้น้ำมัน
"พัดทดน้ำ" ผันน้ำเข้านา โดยไม่ต้องใช้น้ำมัน
26 พ.ย. 62
นาทีลงแขก ซ่อมพัดทดน้ำ
นาทีลงแขก ซ่อมพัดทดน้ำ
26 พ.ย. 62
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
พัดทดน้ำ มรดกจากบรรพบุรุษ
2 ธ.ค. 62
วิถีตึกสูงเมืองย่างกุ้ง
วิถีตึกสูงเมืองย่างกุ้ง
25 พ.ย. 62
"หิ้วปิ่นโตไปทำงานทุกวัน" มุมน่ารักของคนเมียนมา
"หิ้วปิ่นโตไปทำงานทุกวัน" มุมน่ารักของคนเมียนมา
20 พ.ย. 62
เอาของขึ้นตึกสูง ด้วยเคล็ดลับไม่เปลืองแรง
เอาของขึ้นตึกสูง ด้วยเคล็ดลับไม่เปลืองแรง
20 พ.ย. 62
เลี้ยงวัวควายแบบปล่อยป่า วิถีเลี้ยงสัตว์แบบดั้งเดิม
เลี้ยงวัวควายแบบปล่อยป่า วิถีเลี้ยงสัตว์แบบดั้งเดิม
15 พ.ย. 62
ขนถ่านทุกวันพระ วิถีค้าขายข้ามชายแดน
ขนถ่านทุกวันพระ วิถีค้าขายข้ามชายแดน
15 พ.ย. 62
"ฝังแตงใต้ดิน" ภูมิปัญญาเก็บไว้กินช่วงแล้ง
"ฝังแตงใต้ดิน" ภูมิปัญญาเก็บไว้กินช่วงแล้ง
8 พ.ย. 62
เก็บแตงกินกันสด ๆ ทั้งกรอบ ทั้งหวานอร่อย
เก็บแตงกินกันสด ๆ ทั้งกรอบ ทั้งหวานอร่อย
8 พ.ย. 62
"ข้าวปุ๊ก" กินอร่อย เหนียวนุ่มคล้ายโมจิ
"ข้าวปุ๊ก" กินอร่อย เหนียวนุ่มคล้ายโมจิ
8 พ.ย. 62
อาหารแทนความรักจากครอบครัว
อาหารแทนความรักจากครอบครัว
11 พ.ย. 62
รวมทรงผมจุกของเด็กเมียนมา
รวมทรงผมจุกของเด็กเมียนมา
1 พ.ย. 62
กว่าจะเป็นผมจุก...เขาทำกันอย่างไร
กว่าจะเป็นผมจุก...เขาทำกันอย่างไร
1 พ.ย. 62
"ช้างไถนา" วิถีคนพึ่งช้าง
"ช้างไถนา" วิถีคนพึ่งช้าง
2 พ.ย. 62
แรงช้างไม่ได้มีดีแค่ลากซุง!!
แรงช้างไม่ได้มีดีแค่ลากซุง!!
28 ต.ค. 62
มุมน่ารักของคนกับช้าง
มุมน่ารักของคนกับช้าง
28 ต.ค. 62
ครูบอย พ่อพิมพ์แห่งขุนเขา
ครูบอย พ่อพิมพ์แห่งขุนเขา
28 ต.ค. 62
วัยเก๋าปั่นสองล้อ ขายเครื่องจักสาน
วัยเก๋าปั่นสองล้อ ขายเครื่องจักสาน
18 ต.ค. 62
กลับขึ้นด้านบน