ทาสในเรือนเบี้ย

ทาสในเรือนเบี้ย

ละคร ปลายจวัก ออกอากาศ 17 พ.ย. 62

เรื่องเล่าจากละคร

ทาสในเรือนเบี้ย

เรียบเรียงโดย : จักร ปานสมัย

“ข้าพเจ้าคิดเหนว่าลูกทาส ซึ่งเกิดในเรือนเบี้ย ตั้งแต่ออกจากท้องภอลืมตาก็ต้องนับเปนทาสมีค่าตัวไป
จนถึงอายุ 100 หนึ่งก็ยังไม่หมด ดังนี้ดูเปนหามีความกรุณาแก่ลูกทาสไม่
ด้วยตัวเดกที่เกิดมาไม่ได้รู้ ไม่ได้เหนสิ่งไรเลย บิดามารดาทำชั่วไปขายตัวท่าน
แล้วยังภาบุตรไปให้เปนทาสจนสิ้นชีวิตรอีกเล่า เพรารับโทษทุกข์ของบิดามารดาเท่านั้นเอง
หาควรที่จะเอาเปนทาสจนตลอดชีวิตรไม่...”

พระราชปรารภในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่าด้วยเรื่องทาสและเกษียณอายุที่อ้างอิงถึงข้างบนนี้ สะท้อนให้เห็นว่า “ทาสในเรือนเบี้ย” คือทาสกลุ่มแรกที่พระองค์ทรงคำนึงถึงความสำคัญและความเป็นไปได้ที่จะริเริ่มการเลิกทาส ซึ่งตามประวัติศาสตร์ไทยนั้น ในพระไอยการทาสกำหนดให้ทาสมี 7 ประเภท ดังนี้


  1. ทาสสินไถ่ : คือทาสที่ขายตนเองให้เป็นทาส ต้องหาเงินมาไถ่ถอนตนเองจึงจะเป็นอิสระ ปรากฏทั้งทาสที่ขายขาด คือไถ่คืนไม่ได้, ทาสที่ขายฝาก คือไถ่คืนได้ และไม่ต้องไปทำงานให้นายหรือไม่ต้องไปทำงานเป็นทาส โดยส่งแต่ดอกเบี้ยตามที่ตกลงกัน หากจะพ้นสภาพจากการเป็นทาสต้องส่งให้ครบทั้งต้นทั้งดอก

  2. ทาสในเรือนเบี้ย : คือลูกทาสที่เกิดในขณะที่พ่อแม่ของตนเป็นทาส พอตนเองเกิดมาก็ต้องเป็นทาสด้วย หากลูกทาสต้องการไถ่ตัว ให้คิดค่าตัวตามอายุ

  3. ทาสได้แต่บิดามารดา : เนื่องจากทาสเป็นสมบัติของนายทาส หากนายทาสตาย ทาสย่อมเป็นมรดกตกทอดไปถึงลูกของนายเหมือนทรัพย์อื่น ๆ

  4. ทาสท่านให้ : คือทาสที่นายทาสยกให้บุคคลอื่น เนื่องจากทาสเป็นทรัพย์สินหนึ่งของนายทาส เสมือนมอบสัตว์เลี้ยง หรือทรัพย์สินอื่น ๆ

  5. ทาสทุพภิกขภัย : คือทาสที่ขายตนเองให้เป็นทาสในยามที่เศรษฐกิจย่ำแย่ เกิดข้าวยากหมากแพง

  6. ทาสที่ช่วยมาจากทัณฑสถาน : ในกรณีที่ถูกตำรวจจับ ต้องเสียค่าสินไหม หรือค่าประกันตัว เมื่อไม่มีเงินจ่าย แต่มีคนมาจ่ายให้แทน ผู้ต้องหาก็ต้องตกเป็นทาสของคนผู้นั้น

  7. ทาสเชลย : คือทาสที่ได้จากศึกสงคราม ฝ่ายแพ้จะถูกฝ่ายชนะนำไปเป็นเชลย

การปลดปล่อยทาสให้เป็นอิสรชน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงริเริ่มที่ทาสในเรือนเบี้ยเป็นกลุ่มแรก เหตุเพราะทรงมีพระราชดำริว่าทาสในเรือนเบี้ยนั้นพอลืมตามาก็ต้องเป็นทาสเลย ซ้ำร้ายยังต้องเป็นทาสไปตลอดชีวิต เพราะจนอายุ 100 ปี ก็ยังคงมีราคาค่างวด ซึ่งดูไม่มีความกรุณาต่อลูกทาสเลย เด็กเหล่านี้ไม่รู้เรื่องรู้ราวต้องเป็นทาสเพราะพ่อแม่ของตนเป็นทาส ได้รับโทษทุกข์ต่อจากบิดามารดา แต่จะให้ทาสในเรือนเบี้ยเกิดมาแล้วพ้นจากความเป็นทาสเลยก็จะเป็นอันตรายต่อเด็กเหล่านี้อีก เพราะนายทาสเมื่อเห็นว่าลูกทาสเหล่านี้ไร้ประโยชน์ ก็อาจไม่ประสงค์ให้มารดาของเด็กเลี้ยงลูกให้เติบโตสืบไป

ดังนั้น สิ่งแรกที่พระองค์ทรงทำคือการปรับค่าตัวทาสในเรือนเบี้ย จากเดิมทีที่ค่าตัวสูงสุดของทาสจะอยู่วัยฉกรรจ์ เช่น ทาสชายค่าตัวสูงสุดถึง 56 บาท ในช่วงอายุ 26 - 40 ปี ส่วนทาสหญิง ค่าตัวสูงสุดคือ 48 บาท ในช่วงอายุ 21 - 30 ปี ก็ทรงเปลี่ยนค่าตัวสูงสุดของลูกทาสทั้งชายหญิงเป็นช่วงอายุ 8 - 9 ปี จากนั้นจึงค่อย ๆ ลดลงไปทุกปี จนกระทั่งอายุครบ 21 ปี ก็คือว่าหมดเกษียณอายุทาส ให้เป็นไทแก่ตัว การกำหนดช่วงอายุเช่นนี้ พระองค์ทรงใช้ขนบธรรมเนียมไทยเป็นกุศโลบาย เพราะผู้ชายก็ถึงเวลาออกบวชทดแทนบุญคุณบุพการี ส่วนผู้หญิงก็ถึงเวลาออกเรือนมีสามีและมีลูก

โดยการปรับค่าตัวทาสในเรือนเบี้ยดังกล่าว พระองค์ทรงเริ่มจากลูกทาสที่เกิดในปีมะโรง พ.ศ.2411 เนื่องจากเป็นปีแรกที่พระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์สมบัติ โดยโปรดให้ตราพระราชบัญญัติพิกัดเกษียณอายุของลูกทาส ดังนั้นในปี 2432 ลูกทาสที่เกิดในปี 2411 จึงเป็นลูกทาสกลุ่มแรกที่ได้เป็นไท และก็เป็นเช่นนี้ในปีต่อ ๆ มา ด้วยวิธีนี้ทาสในเรือนเบี้ย หรือลูกทาส จึงมีโอกาสหลุดพ้นจากความเป็นทาสเร็วยิ่งขึ้น ไม่ต้องเป็นทาสจนชั่วชีวิตดังเช่นแต่ก่อน สิ่งเหล่านี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงปรึกษากับสภาที่ปรึกษาราชการแผ่นดิน ล้วนเห็นแจ้งตรงกันว่าการเริ่มต้นด้วยทาสในเรือนเบี้ยตามวิธีการดังกล่าว จะไม่กระทบกระเทือนตัวนายทาสมากมาย เพราะทาสกลุ่มอื่นก็ยังคงอยู่รับใช้นายทาส

ใช่เพียงแต่การทำให้ทาสในเรือนเบี้ยเป็นไทเท่านั้น ทว่าพระองค์ยังทรงมองการณ์ไกล ทรงมีพระราชดำริว่า

"หากต้องการให้ลูกทาสเป็นไทอย่างแท้จริง
แล้วไม่กลับมาเป็นทาสอีก
ก็ต้องทำให้มีความรู้ติดตัว
เพื่อไปทำมาหากินเลี้ยงชีพด้วย"

พระองค์จึงส่งเสริมให้ลูกทาสทุกคนได้มีการศึกษาผ่านสถานศึกษาสำคัญในยุคนั้น นั่นคือวัด เช่น การเรียนภาษาไทย หรือเลข เพื่อให้มีความรู้เพียงพอที่จะประกอบอาชีพเสมียนได้ ส่วนผู้หญิงย่อมควรแก่การศึกษาเรื่องครัวเรือน

เมื่อพ้นจากทาสในเรือนเบี้ยแล้ว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงได้ทรงดำเนินการกับทาสกลุ่มอื่น ๆ ตามมา ด้วยวิธีการที่ละมุนละม่อม จนในที่สุดการเลิกทาสก็สำเร็จดังที่พระองค์ทรงตั้งพระราชปณิธานไว้ หลังจากนั้นเป็นต้นมา ไม่ว่าจะนางหนุ่ยมีลูก หรือทาสเรือนไหน ๆ มีลูก ก็เป็นโชคดีนานัปการของลูกทาสเหล่านั้นที่มิต้องทนเป็นทาสไปทั้งชีวิต


รายการอ้างอิง


  • ธิดา สาระยา. (2561). พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ-เจ้าแผ่นดินสยาม. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ.

  • วัฒน์ระวี (นามแฝง). (2552). แผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง กับความทรงจำแห่งรัชสมัย. กรุงเทพฯ: แสงดาว.

  • วุฒิชัย มูลศิลป์, รองศาสตราจารย์. สัมภาษณ์, 13 กุมภาพันธ์ 2563.

  • ส.พลายน้อย (นามแฝง). (2553). พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวฯ พระปิยมหาราช. กรุงเทพฯ: พิมพ์คำสำนักพิมพ์.

  • สุวิทย์ ธีรศาศวัต. (2556). ทาสสมัยอยุธยา. ใน ฉัตรทิพย์ นาถสุภา (บรรณาธิการ), ด้วยรัก เล่มที่ 4 ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจ การเมือง และสังคม, หน้า 211-235. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย.

แท็ก

ชมแบบเต็มรายการ

ชมแบบเต็มรายการ

ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 18 แพ้ท้องอีกครั้ง
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 18 แพ้ท้องอีกครั้ง
19 ม.ค. 63
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 17 อาหารยาใจ
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 17 อาหารยาใจ
18 ม.ค. 63
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 16 วิกฤติคลอดลูกแฝด
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 16 วิกฤติคลอดลูกแฝด
12 ม.ค. 63
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 15 อาหารบำรุงครรภ์
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 15 อาหารบำรุงครรภ์
11 ม.ค. 63
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 14 น้ำพริกของคนแพ้ท้อง
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 14 น้ำพริกของคนแพ้ท้อง
5 ม.ค. 63
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 13 กินอย่างฝรั่ง
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 13 กินอย่างฝรั่ง
4 ม.ค. 63
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 12 ส่งตัวเข้าหอ
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 12 ส่งตัวเข้าหอ
29 ธ.ค. 62
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 11 เสื้อแต่งงาน
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 11 เสื้อแต่งงาน
28 ธ.ค. 62
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 10 รักสามเส้า
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 10 รักสามเส้า
22 ธ.ค. 62
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 9 อาหารเสวยยามทุกข์ 2
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 9 อาหารเสวยยามทุกข์ 2
21 ธ.ค. 62
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 8 อาหารเสวยยามทุกข์
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 8 อาหารเสวยยามทุกข์
15 ธ.ค. 62
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 7 จากแนวหลังสู่แนวหน้า
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 7 จากแนวหลังสู่แนวหน้า
14 ธ.ค. 62
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 6 ประชันอาหารงานบวช
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 6 ประชันอาหารงานบวช
1 ธ.ค. 62
ละคร ปลายจวัก :  ตอนที่ 5 สู่ห้องเครื่องวังหลวง
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 5 สู่ห้องเครื่องวังหลวง
30 พ.ย. 62
ละคร ปลายจวัก : ตอนพิเศษ เปิดสำรับปลายจวัก
ละคร ปลายจวัก : ตอนพิเศษ เปิดสำรับปลายจวัก
10 พ.ย. 62
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 4 ขนมต้มขาว ขนมต้มแดง
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 4 ขนมต้มขาว ขนมต้มแดง
24 พ.ย. 62
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 3 ลูกสาวสองรส
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 3 ลูกสาวสองรส
23 พ.ย. 62
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 2 ศึกปลายจวัก
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 2 ศึกปลายจวัก
17 พ.ย. 62
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 1 ของเผ็ดจากเมืองคอน
ละคร ปลายจวัก : ตอนที่ 1 ของเผ็ดจากเมืองคอน
16 พ.ย. 62

ชมคลิปย่อย

ชมคลิปย่อย

หอมเปราะ หรือ เปราะหอม?
หอมเปราะ หรือ เปราะหอม?
24 พ.ย. 62
แกงกะทิสายบัวปลาทู
แกงกะทิสายบัวปลาทู
23 พ.ย. 62
ควักพุงปลาทู หมักไว้ปรุงอาหาร
ควักพุงปลาทู หมักไว้ปรุงอาหาร
23 พ.ย. 62
แกงไตปลา
แกงไตปลา
23 พ.ย. 62
ปลาทูสด สังเกตอย่างไร
ปลาทูสด สังเกตอย่างไร
23 พ.ย. 62
[MV] ​เพลงปลายจวัก (เพลงประกอบละครเรื่อง ปลายจวัก)
[MV] ​เพลงปลายจวัก (เพลงประกอบละครเรื่อง ปลายจวัก)
23 พ.ย. 62
แกงคั่วหอยแครงปักษ์ใต้
แกงคั่วหอยแครงปักษ์ใต้
17 พ.ย. 62
ไข่เหี้ย อาหารบำรุงกำลัง
ไข่เหี้ย อาหารบำรุงกำลัง
17 พ.ย. 62
เคล็ดลับปิ้งไข่สุก ร้อนระอุทั่วกัน
เคล็ดลับปิ้งไข่สุก ร้อนระอุทั่วกัน
17 พ.ย. 62
ไข่จะละเม็ด ไม่ใช่ไข่ปลา
ไข่จะละเม็ด ไม่ใช่ไข่ปลา
17 พ.ย. 62
สำรับกลาง - ใต้ มัดใจคุณพี่
สำรับกลาง - ใต้ มัดใจคุณพี่
16 พ.ย. 62
เลี่ยงพิษ ล้างคัน บอน ก่อนทำอาหาร
เลี่ยงพิษ ล้างคัน บอน ก่อนทำอาหาร
16 พ.ย. 62
เคล็ด(ไม่)ลับ ฉบับครัวแม่ช้อย
เคล็ด(ไม่)ลับ ฉบับครัวแม่ช้อย
16 พ.ย. 62
คุณพี่ที่เคยรู้จัก มิใช่คนเจ้าชู้
คุณพี่ที่เคยรู้จัก มิใช่คนเจ้าชู้
16 พ.ย. 62
ที่มาของชื่อ ยำทวาย
ที่มาของชื่อ ยำทวาย
16 พ.ย. 62
แนะนำตัวละครปลายจวัก : นางหนุ่ย
แนะนำตัวละครปลายจวัก : นางหนุ่ย
8 พ.ย. 62
แนะนำตัวละครปลายจวัก : นางฉม
แนะนำตัวละครปลายจวัก : นางฉม
8 พ.ย. 62
แนะนำตัวละครปลายจวัก : แม่ทองสำลี
แนะนำตัวละครปลายจวัก : แม่ทองสำลี
8 พ.ย. 62
แนะนำตัวละครปลายจวัก : คุณหญิงเนียม
แนะนำตัวละครปลายจวัก : คุณหญิงเนียม
8 พ.ย. 62
กลับขึ้นด้านบน