ธนาคารชาวบ้าน วัฒนธรรมอาหาร “ครัวใบโหนด”

ธนาคารชาวบ้าน วัฒนธรรมอาหาร “ครัวใบโหนด”

เมืองดลใจ ออกอากาศ 25 มี.ค. 58
142
เมื่อภาวะหนี้สินรุมเร้า ภาคการเกษตรเริ่มล่มสลาย ความสัมพันธ์ของผู้คนเริ่มห่างเหิน วิถีอาชีพได้แปรเปลี่ยน จากการทำสวน ทำประมงรอบคาบสมุทรสทิงพระและริมชายฝั่งทะเลอ่าวไทย ชาวบ้านเริ่มหลั่งไหลเข้าสู่ภาคการผลิตในโรงงานอุตสาหกรรม ชาวบ้านในอำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ได้รวมตัวกันขึ้นด้วยเรื่องการออมทรัพย์ เพื่อแก้ปัญหาเบื้องต้น ไม่ต้องกู้นอกระบบหรือใช้บริการจากระบบธนาคารที่ชาวบ้านเข้าไม่ถึง จนมีทุนในชุมชน สร้างระบบสวัสดิการให้สมาชิก เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าทำศพ ประกันชีวิต ฯลฯ ธุรกิจชุมชน ระบบธนาคารที่ดิน ซึ่งกลุ่มออมทรัพย์จะไถ่ถอนที่ดินของสมาชิกที่จะถูกยึดหรือขายทอดตลาด ทั้งยังฟื้นคืนวิถีชุมชนดั้งเดิม วิถีแห่ง “โหนด นา เล” วัฒนธรรมและความสัมพันธ์ของคนในชุมชน คนต่างรุ่น ทั้งพ่อเฒ่าแม่เฒ่า สาวนุ้ย และเด็กๆ ด้วยการรับฟัง แสดงความคิดเห็น และลงมือปฏิบัติด้วยการใช้ฐานวัฒนธรรมที่เข้มแข็ง และฐานทรัพยากรที่มีอยู่เป็นทุนเดิม ผ่านเรื่องเล่าวิถีชีวิตในอดีต การแสดงพื้นบ้าน ที่เชื่อมร้อยถึงปัจจุบัน ที่สำคัญคือการสร้างความมั่นคงทางด้านอาหาร ให้รู้จักผักพื้นบ้าน อาหารท้องถิ่น และรู้เท่าทันกระแสการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในชุมชน สังคมภายนอก และยังขยายไปเชื่อมโยงกับการจัดการเรื่องอื่นๆ ด้วย ทั้งนี้เพราะการสร้างฐานความเข้มแข็งจากภายในชุมชน ฐานทรัพยากรที่สำคัญคือเรื่อง “คน” ผ่านเรื่องการ “ออมทรัพย์” ในสไตล์ “ธนาคารชาวบ้าน”กรรมการออมทรัพย์ในยุคอดีต รุ่นลุงป้า ที่สมัครใจทำงานโดยไม่มีค่าตอบแทน ทั้งผ่านพ้นเหตุการณ์ครั้งสำคัญโดนโจรปล้นและเงินหาย การพิสูจน์ตัวตนผ่านการทำงานออมทรัพย์ ช่วยคลี่คลายโครงสร้างวัฒนธรรมสังคมที่โดนกดทับ เมื่อผู้หญิงสมัยก่อนไม่ได้รับการยอมรับจากสามีให้มีบทบาทนอกบ้าน ต้องเสร็จภารกิจงานดูแลบ้านและงานประจำ จึงทำงานด้านออมทรัพย์ในช่วงเวลาว่างและนั่งนับเงินสมาชิกกันอย่างค่ำคืน จึงเป็นเหตุที่มาของการโดนปล้น (กรณีบ้านหัวเปลว) และการอดทนเสียสละ รับผิดชอบต่อการทำงาน เมื่อเงินหาย กรรมการต้องพูดคุยตกลง เพื่อชดใช้ร่วมกัน (กรณีบ้านบ่อกุล) การใช้กติกาทางสังคมจัดการดูแลซึ่งกันและกัน นอกจากนี้กรรมการยุคแรกยังการศึกษาน้อย บางคนจบเพียง ป.๒ เขียนผิดเขียนถูกบ้าง เซ็นชื่อผิดช่องบ้าง เป็นต้นว่า เขียนสองหมื่น เป็นสองเหมือน เซ็นชื่อตัวเองในช่องผู้กู้ แต่ด้วยการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติร่วมกัน จึงผ่านพ้นและกลายเป็นตำนานเรื่องเล่าแก่ลูกหลานในยุคต่อๆ มาได้“ครัวใบโหนด” กับสโลแกนที่ว่า ครัวของชุมชน...เพื่อคนทั้งหมด ไม่ใช่เพียงร้านที่ทำกิจการขายอาหารเท่านั้น ที่นี่เกิดขึ้นจากเงินกองทุนออมทรัพย์ของชาวบ้าน 2 กลุ่ม คือบ่อกุล และหัวเปลว เป็นธุรกิจของชุมชนที่มีทีมบริหารจัดการดูแลโดยชาวบ้าน บนแนวคิดวัฒนธรรมอาหารการกินแบบพื้นถิ่น ใส่ใจและปลอดภัยต่อผู้บริโภค ครัวใบโหนดจึงเป็นภาพสะท้อนให้เห็นเรื่องราวในอดีต ที่เชื่อมร้อยถึงปัจจุบัน และหนทางต่อไปในวันข้างหน้า ที่สำคัญที่นี่เป็นศูนย์การเรียนรู้และเป็นแหล่งพบปะแลกเปลี่ยน ที่เพิ่มพลังใจ ให้กับคนในชุมชนและนอกชุมชนด้วย สิ่งที่เด่นชัดอาจไม่ใช่ผลประกอบการกำไรในรูปเม็ดเงิน แต่คือ “กำไรทางสังคม” ที่พวกเขามีปณิธานมุ่งมั่น พร้อมฟันฝ่าสู่เป้าหมายร่วมกันติดตามชมรายการเมืองดลใจ ตอน ธนาคารชาวบ้าน วัฒนธรรมอาหาร “ครัวใบโหนด” วันพุธที่ 25 มีนาคม 2558 เวลา 22.35 - 23.30 น.ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมผ่านทีวีออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/live

ภาพตัวอย่าง

ชมแบบเต็มรายการ

ชมแบบเต็มรายการ

ร่วมเปลี่ยนโลก ด้วยชุมชน คนท้องถิ่น (จบ)
ร่วมเปลี่ยนโลก ด้วยชุมชน คนท้องถิ่น (จบ)
20 พ.ค. 58
ความยั่งยืน ด้วยอาหาร
ความยั่งยืน ด้วยอาหาร
13 พ.ค. 58
เชียงใหม่...จังหวัดจัดการตนเอง
เชียงใหม่...จังหวัดจัดการตนเอง
6 พ.ค. 58
หนองสาหร่าย ความดีคือต้นทุนแห่งความสุข
หนองสาหร่าย ความดีคือต้นทุนแห่งความสุข
29 เม.ย. 58
โรงเรียนครอบครัว โรงเรียนชีวิต
โรงเรียนครอบครัว โรงเรียนชีวิต
22 เม.ย. 58
บ้านช่องฟืน ชุมชนจิตอาสาแห่งทะเลสาบสงขลา
บ้านช่องฟืน ชุมชนจิตอาสาแห่งทะเลสาบสงขลา
15 เม.ย. 58
น่าน ลมหายใจของเมืองเก่า ในสายลมแห่งความเปลี่ยนแปลง
น่าน ลมหายใจของเมืองเก่า ในสายลมแห่งความเปลี่ยนแปลง
8 เม.ย. 58
บ้านน้ำเชี่ยว ท่องเที่ยวยั่งยืน
บ้านน้ำเชี่ยว ท่องเที่ยวยั่งยืน
1 เม.ย. 58
ธนาคารชาวบ้าน วัฒนธรรมอาหาร “ครัวใบโหนด”
ธนาคารชาวบ้าน วัฒนธรรมอาหาร “ครัวใบโหนด”
25 มี.ค. 58
กุดชุม เศรษฐกิจสีเขียว
กุดชุม เศรษฐกิจสีเขียว
18 มี.ค. 58
ป่าเด็ง พลังงานชุมชน...ไม่จำนนต่อความมืด
ป่าเด็ง พลังงานชุมชน...ไม่จำนนต่อความมืด
11 มี.ค. 58
แก่งเสือเต้น 25 ปีแห่งการปกป้องลุ่มน้ำยม
แก่งเสือเต้น 25 ปีแห่งการปกป้องลุ่มน้ำยม
4 มี.ค. 58
อ่าวท่าศาลา...ทางสองแพร่งแห่งการพัฒนา
อ่าวท่าศาลา...ทางสองแพร่งแห่งการพัฒนา
25 ก.พ. 58
MOU อ่าวอุดม ชุมชน VS อุตสาหกรรม
MOU อ่าวอุดม ชุมชน VS อุตสาหกรรม
18 ก.พ. 58
ศักดิ์ศรีคนจน บ้านล่างพูนทรัพย์
ศักดิ์ศรีคนจน บ้านล่างพูนทรัพย์
4 ก.พ. 58
แม่ทา เมืองมีชีวิต
แม่ทา เมืองมีชีวิต
28 ม.ค. 58
กลับขึ้นด้านบน